De geschiedenis van hotpot: waar komt hotpot vandaan?

Een dampende pan in het midden van de tafel, verse ingrediënten die je zelf kookt en urenlang samen eten. Voor ons voelt hotpot misschien als een moderne eetervaring, maar het idee achter deze manier van eten gaat in China al eeuwen terug.

Toch is de vraag waar hotpot precies is ontstaan minder eenvoudig te beantwoorden dan je misschien zou denken. Er is namelijk niet één moment waarop iemand hotpot heeft uitgevonden. Verschillende vormen van koken in een hete pot hebben zich in de loop van de Chinese geschiedenis ontwikkeld.

Waar komt hotpot vandaan?

Het Chinese woord voor hotpot is 火锅 (huǒguō), letterlijk "vuurpot". Het verwijst naar de manier waarop ingrediënten worden bereid in een pan die boven een warmtebron staat.

Het basisidee is eenvoudig: zet een pan met hete vloeistof op tafel en kook er verschillende ingrediënten in.

Precies daarom is het moeilijk om één plaats of persoon als de uitvinder van hotpot aan te wijzen. Koken in een pot boven een vuur is een zeer oude techniek en verschillende vormen van gezamenlijk eten uit een kookpot zijn in de Chinese geschiedenis ontstaan.

Archeologische vondsten en historische bronnen laten zien dat er al eeuwen geleden metalen kookvaten en draagbare kookpotten werden gebruikt. Sommige van deze vormen worden gezien als vroege voorlopers van de hotpot, maar het is te simpel om één daarvan direct gelijk te stellen aan de moderne hotpot.

Van kookpot naar gezamenlijke maaltijd

Een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van hotpot is niet alleen wat er werd gekookt, maar ook hoe mensen samen aten.

In plaats van voedsel volledig in de keuken te bereiden en daarna op tafel te zetten, werd de pot zelf onderdeel van de maaltijd. Ingrediënten konden direct in de hete vloeistof worden gekookt en vervolgens worden gegeten.

Door de eeuwen heen ontstonden verschillende manieren om dit idee toe te passen. Afhankelijk van de regio werden andere vleessoorten, groenten, bouillons en kruiden gebruikt.

Hotpot door de Chinese geschiedenis heen

Het is verleidelijk om de geschiedenis van hotpot als een rechte lijn door de Chinese dynastieën te vertellen. In werkelijkheid ontwikkelden verschillende kooktradities zich naast elkaar.

Al in de oudheid waren er kookvaten waarin voedsel boven een vuur werd bereid. Tijdens latere dynastieën werden verschillende vormen van gezamenlijk koken en tafelen verder ontwikkeld.

Een belangrijk voorbeeld is de Mongoolse en noord-Chinese traditie van lamsvlees in een hete pot. Deze vorm werd later sterk verbonden met de keuken van Noord-China en ontwikkelde zich uiteindelijk tot de bekende Beijing Hotpot.

Tegelijkertijd ontstonden in andere delen van China compleet andere stijlen.

Dat is één van de redenen waarom er vandaag niet één Chinese hotpot bestaat.

Van Beijing tot Sichuan

China kent enorme regionale verschillen in klimaat, ingrediënten en eetcultuur. Dat zie je ook terug in hotpot.

In het noorden werd hotpot bijvoorbeeld sterk geassocieerd met dun gesneden lamsvlees en een relatief lichte bouillon.

In het zuidwesten ontwikkelde zich een heel andere stijl. Vooral Chongqing Hotpot en de pittige hotpottradities van Sichuan werden bekend om hun chilipepers, Sichuanpeper en krachtige bouillons.

De moderne Chongqing-hotpot ontstond veel later dan de vroegste vormen van koken uit een pot. Volgens Chinese historische bronnen ontwikkelde deze stijl zich in Chongqing in de Qing-periode en werd hij onder meer populair onder arbeiders en handelaren. Goedkope ingrediënten zoals runderoffal werden gecombineerd met sterk gekruide bouillons.

Zo ontstond uiteindelijk één van de meest herkenbare vormen van hotpot ter wereld.

Hotpot wordt een sociale traditie

Naarmate hotpot zich verder ontwikkelde, werd het steeds meer dan alleen een praktische manier om eten te bereiden.

De pan kwam midden op tafel te staan en werd een centraal onderdeel van het samenzijn. Familie en vrienden konden samen ingrediënten koken, eten en blijven praten terwijl de bouillon bleef pruttelen.

Dat sociale aspect is vandaag nog steeds een belangrijk onderdeel van hotpot.

Je bestelt niet simpelweg een gerecht dat vervolgens voor je wordt neergezet. De maaltijd ontstaat aan tafel.

Van China naar de rest van de wereld

In de twintigste en eenentwintigste eeuw groeide hotpot uit tot een internationaal fenomeen.

Chinese migratie en de wereldwijde populariteit van de Chinese keuken zorgden ervoor dat hotpot zich over steeds meer landen verspreidde. Tegelijkertijd ontstonden buiten China eigen varianten.

Japan ontwikkelde bijvoorbeeld shabu-shabu, terwijl andere Aziatische landen hun eigen interpretaties van koken in een gedeelde pan ontwikkelden.

Ook in Europa en Nederland groeit de populariteit van hotpot. Niet alleen vanwege de smaken, maar juist vanwege de ervaring: samen aan tafel koken en eten.

Eén gerecht, honderden varianten

Misschien is dat uiteindelijk het mooiste aan de geschiedenis van hotpot.

Er bestaat geen enkel "origineel" hotpotrecept dat overal hetzelfde is gebleven. Hotpot heeft zich voortdurend aangepast aan de mensen en plaatsen waar het werd gegeten.

Van een eenvoudige kookpot boven een vuur tot moderne elektrische hotpotpannen met verschillende bouillons: het basisidee is opvallend hetzelfde gebleven.

Een hete pan in het midden van de tafel, ingrediënten om samen te delen en de tijd nemen om samen te eten.

En precies daarom is hotpot na al die eeuwen nog steeds zo populair.

Veelgestelde vragen over de geschiedenis van hotpot

Hoe oud is hotpot?

Er bestaan al eeuwenoude Chinese kooktradities waarbij voedsel in een pot boven een warmtebron werd bereid. Het is echter moeilijk om daar één exacte "uitvinding" van moderne hotpot aan te koppelen.

Waar is hotpot ontstaan?

Er is geen algemeen aanvaarde plek die als het enige geboortegebied van hotpot kan worden aangewezen. Verschillende vormen van koken en gezamenlijk eten uit een pot ontwikkelden zich in verschillende delen van China.

Komt hotpot uit Sichuan?

Niet alle hotpot komt uit Sichuan. Sichuan en Chongqing zijn vooral bekend geworden vanwege hun pittige hotpottradities. Deze zijn slechts één onderdeel van de veel langere geschiedenis van hotpot in China.

Wat is het verschil tussen Chinese hotpot en shabu-shabu?

Shabu-shabu is een Japanse hotpotvariant waarbij dun gesneden ingrediënten kort in een lichte, hete bouillon worden gekookt. Chinese hotpot kent veel verschillende regionale stijlen, van lichte bouillons tot zeer pittige Sichuan- en Chongqing-hotpot.

De geschiedenis gaat verder

De geschiedenis van hotpot is dus niet het verhaal van één gerecht dat op één plek werd uitgevonden. Het is een verhaal van verschillende kooktradities die zich door de eeuwen heen ontwikkelden en uiteindelijk samenkwamen in de vele hotpotstijlen die we vandaag kennen.